Je scrolt 's avonds nog even door het nieuws. Klimaatverandering, oorlogen, de huizenmarkt, de energierekening die weer duurder wordt. Je legt je telefoon weg met een knoop in je maag en vraagt je af waarom je je zo onrustig voelt over dingen waar je zelf weinig aan kunt veranderen. Volgens nieuw onderzoek van het Trimbos-instituut ben je bepaald niet de enige, en die onrust is meetbaar terug te zien in je mentale gezondheid.
Een op de drie Nederlanders piekert hierover
Het Trimbos-instituut ondervroeg voor het NEMESIS-onderzoek bijna 4.700 volwassenen tussen 21 en 78 jaar over hun zorgen rond maatschappelijke thema's. Ongeveer een op de drie deelnemers gaf aan veel zorgen te hebben over internationale spanningen of de woningmarkt. Nog eens een kwart maakte zich veel zorgen over het klimaat, de energievoorziening of de kosten van het dagelijks leven. Gemiddeld piekerde iedereen over minstens een of twee van deze onderwerpen.
Wat opvalt: dit zijn geen abstracte zorgen die je even wegzet na het uitzetten van het journaal. Van de mensen met veel zorgen over internationale spanningen had bijna 22 procent een psychische aandoening. Bij mensen die zich veel zorgen maken over de kosten van levensonderhoud liep dat op tot 28 procent.
Geldzorgen raken je lichaam net zo hard als je hoofd
Dat geldstress meer doet dan alleen je humeur verpesten, is inmiddels goed gedocumenteerd. Wie zich voortdurend zorgen maakt over de rekeningen, loopt een groter risico op stemmingsstoornissen en angstklachten, en dat is precies wat het Trimbos-onderzoek ook laat zien voor mensen die piekeren over de kosten van het dagelijks leven. Wil je begrijpen hoe die stress letterlijk in je lijf gaat zitten? Lees ook ons artikel over geldstress en je lichaam, daar merk je dat het niet bij "een vervelend gevoel" blijft.
Klimaatzorgen werken net iets anders dan geldzorgen
Interessant genoeg laat het onderzoek zien dat niet elke zorg dezelfde uitwerking heeft. Mensen die veel piekeren over het klimaat hebben vooral vaker angststoornissen en problemen met alcohol- of drugsgebruik, terwijl geldzorgen sterker samenhangen met somberheid. Het lijkt erop dat een dreiging die groot, traag en oncontroleerbaar aanvoelt, zoals het klimaat, andere sporen achterlaat dan een dreiging die dichtbij en direct voelt, zoals een lege portemonnee aan het eind van de maand.
De onderzoekers benadrukken zelf dat ze nog niet weten wat oorzaak en gevolg is. Piekeren mensen zich ziek, of trekken mensen met psychische klachten zich juist harder aan wat er in de wereld gebeurt? Waarschijnlijk werkt het allebei tegelijk, in een vicieuze cirkel die zichzelf voedt.
Je brein maakt geen onderscheid tussen het nieuws en je eigen kamer
Waarom heeft een bericht over de energieprijzen of een conflict aan de andere kant van de wereld zo veel impact op je lijf? Je brein is niet gebouwd om onderscheid te maken tussen een dreiging die je zelf meemaakt en een dreiging die je alleen leest of ziet. Het stresssysteem schiet evengoed in de hoogste versnelling, met een verhoogde hartslag en een overactief alarmcentrum als gevolg. Blijft dat lang genoeg aanstaan, dan tast dat je geheugen, concentratie en stemming aan. Hoe dat precies werkt, lees je in ons artikel over wat langdurige stress met je hersenen doet.
Het probleem is dat het nieuws vandaag de dag nooit stopt. Waar je vroeger na het achtuurjournaal klaar was, blijft je telefoon nu de hele dag updates binnenlaten. Je alarmsysteem krijgt geen moment rust, ook al is er op dat moment helemaal niets aan de hand in jouw directe omgeving.
Wat je vanavond al kunt doen als het nieuws je hoofd overneemt
Je hoeft het nieuws niet te negeren om je hoofd rustiger te krijgen, maar je kunt wel grenzen stellen aan hoe en wanneer het binnenkomt. Zet meldingen van nieuwsapps uit en kies zelf een vast moment om het nieuws te checken, in plaats van dat het de hele dag binnendruppelt. Merk je dat een onderwerp je blijft achtervolgen, vraag jezelf dan af: kan ik hier vandaag iets aan doen, of ligt het volledig buiten mijn invloed? Bij dat laatste helpt het vaak meer om je lichaam gerust te stellen dan om nog meer informatie te verzamelen.
Een simpele ademhalingsoefening van een paar minuten kan je zenuwstelsel al uit de alarmstand halen. Wil je weten hoe dat precies werkt en wat je vanavond nog kunt proberen? Lees ons artikel over het activeren van je nervus vagus voor een rustiger hoofd. En als het even niet lukt om stil te zitten, kun je ook kiezen voor een van de zes manieren om snel tot rust te komen die iets actiever zijn.
Piekeren over de wereld is niet gek en het betekent ook niet dat je overgevoelig bent. Het is een teken dat je systeem hard aan het werk is om je te beschermen tegen dingen die je niet in je eentje kunt oplossen. Geef het af en toe rust, dan houdt het langer vol.